การบริหารจัดการแปลงไม้ผลเพื่อยกระดับคุณภาพผลผลิตและการเข้าสู่มาตรฐาน GAP ตำบลปูโยะ อำเภอสุไหงโกลก จังหวัดนราธิวาส เป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพด้านการผลิตไม้ผลที่สำคัญของท้องถิ่น โดยเฉพาะไม้ผลเศรษฐกิจ ได้แก่ ลองกอง มังคุด และเงาะพันธุ์โรงเรียน ซึ่งเกษตรกรในพื้นที่ได้ดำเนินการปลูกและดูแลรักษาสวนมาอย่างต่อเนื่องยาวนานหลายสิบปี สามารถให้ผลผลิตและสร้างรายได้ให้แก่ครัวเรือนเกษตรกรเป็นประจำทุกปี ในการพัฒนาคุณภาพผลผลิตและส่งเสริมให้เกิดความปลอดภัยตามหลักการผลิตที่เหมาะสม
นายสุจรัฐ สายวารี นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ สำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงโกลก ผู้รับผิดชอบพื้นที่ตำบลปูโยะ ได้ดำเนินการให้คำแนะนำแก่เกษตรกรอย่างสม่ำเสมอในประเด็นสำคัญ ได้แก่ การตัดแต่งกิ่งและจัดทรงพุ่ม การดูแลบำรุงรักษา การจัดการปุ๋ยและน้ำ การเก็บเกี่ยวผลผลิต ตลอดจนการต่อยอดเข้าสู่มาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) เพื่อให้ผลผลิตสามารถจำหน่ายได้อย่างปลอดภัย มีคุณภาพ และเป็นที่ยอมรับของตลาด
กรณีศึกษา: สวนเงาะของเกษตรกรในพื้นที่ตำบลปูโยะ ตัวอย่างแปลงไม้ผลในพื้นที่ ได้แก่ สวนเงาะ ของนางสาวสุดารัตน์ จันทคาม ซึ่งมีพื้นที่ปลูกประมาณ 3 ไร่ ปลูกเงาะมาแล้วประมาณ 10 ปี และให้ผลผลิตอย่างต่อเนื่องทุกปี โดยมีช่วงเก็บเกี่ยวหลักในช่วงเดือนสิงหาคม–ตุลาคม สวนดังกล่าวมีเงาะประมาณ 20 ต้น ให้ผลผลิตรวมเฉลี่ยประมาณ 1 ตัน ต่อฤดูกาล
แนวทางการดูแลรักษาและการจัดการธาตุอาหารพืช เกษตรกรดำเนินการดูแลรักษาสวนตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร โดยมีการใส่ปุ๋ยอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง รวมถึงการตัดแต่งกิ่งและจัดทรงพุ่มให้เป็นระเบียบ เพื่อให้การดูแลรักษาและการเก็บเกี่ยวเป็นไปอย่างสะดวกและมีประสิทธิภาพ ในด้านการจัดการปุ๋ย เกษตรกรใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 13-21 ร่วมกับปุ๋ยขี้ไก่ เพื่อบำรุงต้นและผลผลิต ส่งเสริมให้ผลผลิตมีคุณภาพดี เช่น ความหวานและขนาดผลตามที่ตลาดต้องการ การจำหน่ายผลผลิต การจำหน่ายผลผลิตของเกษตรกรในพื้นที่ส่วนใหญ่ดำเนินการในรูปแบบการจำหน่ายให้แก่พ่อค้าคนกลางที่มารับซื้อ ณ หน้าสวน ซึ่งช่วยลดภาระด้านการขนส่งของเกษตรกร
โดยในช่วงเวลาที่มีการให้ข้อมูล ราคาเงาะอยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 10 บาท ทั้งนี้ ราคาขึ้นอยู่กับคุณภาพผลผลิตและสถานการณ์ตลาดในแต่ละฤดูกาล ข้อจำกัดด้านสภาพดินและแนวทางปรับปรุง พื้นที่ปลูกในตำบลปูโยะ (หมู่ที่ 3) มีลักษณะดินค่อนข้างเป็นกรด เนื่องจากบริเวณใกล้พื้นที่ป่าพรุ ส่งผลให้ดินมีค่า pH ต่ำ ซึ่งอาจกระทบต่อการดูดซึมธาตุอาหารของพืชและประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย
ดังนั้น จึงควรให้ความสำคัญกับการปรับปรุงดินอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการใช้วัสดุปรับสภาพดิน เช่น โดโลไมท์ และ/หรือ ปูนขาว เพื่อปรับความเป็นกรด–ด่างของดินให้เหมาะสม ช่วยให้ไม้ผลสามารถดูดซึมธาตุอาหารได้เต็มที่ ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพผลผลิตโดยรวม การยกระดับสู่มาตรฐาน GAP สำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงโกลกได้ส่งเสริมและให้คำแนะนำในการยกระดับสวนไม้ผลเข้าสู่มาตรฐาน GAP เพื่อให้กระบวนการผลิตเป็นไปตามหลักการที่ถูกต้อง เหมาะสม และปลอดภัย
อันจะนำไปสู่การเพิ่มความเชื่อมั่นของผู้บริโภค รองรับการจำหน่ายในตลาดที่ต้องการสินค้ามาตรฐาน และสร้างความมั่นคงด้านรายได้ของเกษตรกรในระยะยาว สรุป การผลิตไม้ผลในตำบลปูโยะเป็นตัวอย่างของการพัฒนาเกษตรกรรมโดยอาศัยการจัดการแปลงอย่างมีระบบ ควบคู่กับการสนับสนุนด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร
โดยเฉพาะประเด็นการจัดการทรงพุ่ม การบำรุงรักษา การปรับปรุงดินในพื้นที่ดินเปรี้ยว และการผลักดันสู่มาตรฐาน GAP ซึ่งล้วนเป็นแนวทางสำคัญในการยกระดับคุณภาพผลผลิต เพิ่มโอกาสทางการตลาด และส่งเสริมความยั่งยืนของอาชีพเกษตรกรรมในพื้นที่.
โดย…แวดาโอ๊ะ หะไร/อัสมา บินมะนุ จ.นราธิวาส
.
