กลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ (“MNE”) จำนวนมากที่เข้าข่ายเกณฑ์บังคับต่างเข้าใจว่า การดำเนินงานในประเทศที่มีอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลตามกฎหมาย (CIT) ตั้งแต่ร้อยละ 15 ขึ้นไป จะช่วยให้ไม่ต้องพิจารณาประเด็น Pillar Two ได้โดยอัตโนมัติ
องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ได้นำเสนอ BEPS 2.0 Pillar Two เพื่อลดการย้ายฐานกำไรของกลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ (“MNE”) ไปยังประเทศที่จัดเก็บภาษีในอัตราภาษีต่ำ กรอบการทำงานนี้กำหนดอัตราภาษีที่แท้จริงขั้นต่ำ (“ETR”) ไว้ที่ร้อยละ 15 และกำหนดให้กลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ ต้องจ่ายภาษีส่วนเพิ่ม ซึ่งเรียกว่า Top-up Tax หาก ETR ของประเทศนั้นๆ ต่ำกว่าร้อยละ 15
โดย นายปรินทร์ ทรัพย์ไสวผล ผู้อำนวยการฝ่ายภาษีอากร และ นายพีระ เจนการศึก ผู้เชี่ยวชาญภาษีอากรอาวุโส บริษัท ฟอร์วิส มาซาร์ส ประเทศไทย จำกัด ร่วมกัน เปิดเผยว่า Pillar Two ไม่ได้บังคับใช้กับทุกธุรกิจ มีเพียงกลุ่ม MNE ที่มีรายได้รวมตามงบการเงินรวมของกลุ่มบริษัทอย่างน้อย 750 ล้านยูโร ในระยะเวลาไม่น้อยกว่า 2 ปี จาก 4 ปี ของปีบัญชีล่าสุดเท่านั้น จึงจะอยู่ในขอบเขตที่สามารถบังคับใช้ได้ ถึงแม้ว่าเกณฑ์รายได้ดูเหมือนจะตรงไปตรงมา แต่กฎเกณฑ์เบื้องหลังอย่าง GloBE Rules นั้นมีความซับซ้อนกว่ามาก จากประสบการณ์ของ Forvis Mazars Thailand กลุ่มบริษัทหลายแห่งยังคงเข้าใจผิดในประเด็นสำคัญของระบบนี้ ยกตัวอย่างเช่น:
ความเข้าใจผิดที่ 1: อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลตามกฎหมายที่สูงกว่าร้อยละ 15 หมายความว่าหลักเกณฑ์ Pillar Two ไม่มีผลบังคับใช้?
กลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ (“MNE”) จำนวนมากที่เข้าข่ายเกณฑ์บังคับต่างเข้าใจว่า การดำเนินงานในประเทศที่มีอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลตามกฎหมาย (CIT) ตั้งแต่ร้อยละ 15 ขึ้นไป จะช่วยให้ไม่ต้องพิจารณาประเด็น Pillar Two ได้โดยอัตโนมัติ
กฎนี้ไม่สามารถนำไปใช้ได้ในทุกกรณี กฎกำหนดให้คำนวณ ETR โดยเปรียบเทียบภาษีที่ปรับปรุงแล้ว (“Adjusted Covered Tax” หรือ “ACT”) กับ GloBE Income โดยการปรับปรุงต่างๆ รวมถึงภาษีรอตัดบัญชี (Deferred Tax) ความแตกต่างด้านเวลา (Timing differences) และรายได้ที่ได้รับการยกเว้น สามารถลดอัตรา ETR ให้ต่ำกว่าร้อยละ 15 ได้ แม้ว่าอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลตามกฎหมายจะสูงกว่าระดับนั้นก็ตาม นิติบุคคลที่ประกอบกิจการในประเทศไทยโดยไม่ได้รับสิทธิส่งเสริมการลงทุนจาก BOI สำหรับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลมีโอกาสสูงกว่าที่จะผ่านเกณฑ์ร้อยละ 15 อย่างไรก็ตามการประเมิณอย่างละเอียดภายใต้กฎเกณฑ์ Pillar 2 ยังคงต้องพิจารณาอย่างถี่ถ้วน
ความเข้าใจผิดประการที่ 2: ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred tax) ไม่ได้เป็นข้อกำหนดตามมาตรฐานการบัญชีในไทย ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องนำมาพิจารณาสำหรับ Pillar Two?
กิจการในประเทศไทยที่เข้าข่ายและใช้มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAE) อาจไม่มีภาระหน้าที่ต้องบันทึกบัญชีภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax) ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินของไทย (TFRS)
อย่างไรก็ตาม หลักเกณฑ์ Pillar Two มีแนวทางปฏิบัติที่แตกต่างออกไป โดยภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax) ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของภาษีที่ปรับปรุงแล้ว (ACT) และจำเป็นต้องมีการคำนวณเพื่อวัตถุประสงค์ตามหลักเกณฑ์ GloBE สำหรับกลุ่มบริษัทที่ไม่เคยจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax) มาก่อน การรวบรวมข้อมูลที่จำเป็นและการวางระบบกระบวนการทำงานที่เหมาะสมอาจเป็นเรื่องที่ท้าทาย
ความเข้าใจผิดประการที่ 3: Pillar Two มีผลบังคับใช้เฉพาะกับกลุ่มบริษัทข้ามชาติที่มีสำนักงานใหญ่ในต่างประเทศเท่านั้น
หลักเกณฑ์ Pillar Two พิจารณาจากรายได้รวม (consolidated revenue) ของกลุ่มในภาพรวม ไม่ใช่พิจารณาจากสถานที่ตั้งของบริษัทแม่ ดังนั้น กลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ ที่มีสำนักงานใหญ่ในประเทศไทยและมีการดำเนินงานในต่างประเทศ จึงอาจต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ดังกล่าวเช่นเดียวกับกลุ่มวิสาหกิจข้ามชาติ ที่มีบริษัทแม่ในต่างประเทศ เนื่องจากเกณฑ์การพิจารณาไม่ได้มีการแบ่งแยกความแตกต่างระหว่างทั้งสองกรณีนี้
นอกจากนี้ บริษัทย่อยในประเทศไทยของกลุ่มบริษัทข้ามชาติจากต่างประเทศควรตระหนักด้วยว่า แม้ภาระภาษีส่วนเพิ่ม (top-up tax) จะถูกคำนวณในระดับกลุ่มบริษัท แต่บริษัทในประเทศไทยที่อยู่ภายใต้ขอบเขตของหลักเกณฑ์นี้มักจะต้องจัดเตรียมข้อมูลทางการเงิน การคำนวณภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (deferred tax) และข้อมูลอื่นๆ เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติตามข้อกำหนดของกลุ่มบริษัท ซึ่งถือเป็นภาระงานที่สำคัญสำหรับทีมงานด้านการเงินและภาษีในท้องถิ่น
ความเข้าใจผิดประการที่ 4: การเข้าเกณฑ์ Safe Harbour ช่วยแก้ปัญหาได้ แต่ไม่ใช่ทางออกถาวร
มาตรการ Transitional CbCR Safe Harbour สามารถช่วยลดภาระในการปฏิบัติตามกฎระเบียบลงได้อย่างมาก แต่ถือเป็นเพียงมาตรการชั่วคราวเท่านั้น สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มต้นในหรือก่อนวันที่ 31 ธันวาคม 2027
เมื่อสิ้นสุดช่วงเวลาเปลี่ยนผ่านดังกล่าว โดยทั่วไปแล้วจำเป็นต้องมีการคำนวณตาม GloBE rules แบบเต็มรูปแบบ กลุ่มบริษัทที่ใช้ช่วงเวลานี้ในการวางระบบการจัดเก็บ และกระบวนการปฏิบัติตามกฎระเบียบให้มีความพร้อมและรัดกุม จะมีความได้เปรียบในด้านความพร้อมมากกว่า
ความเข้าใจผิดประการที่ 5: CbCR ETR และ GloBE ETR เป็นสิ่งเดียวกัน
แม้ตัวชี้วัดทั้งสองจะใช้วัดผลลัพธ์ทางภาษีเหมือนกัน แต่มีวิธีการคำนวณที่แตกต่างกัน โดยค่า ETR แบบง่าย (Simplified ETR) ที่ใช้สำหรับเกณฑ์ Safe Harbour นั้นอาศัยข้อมูลจาก CbCR เป็นหลัก ในขณะที่ GloBE ETR จะนำรายการปรับปรุงเพิ่มเติมมารวมคำนวณด้วย ซึ่งรวมถึงภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (deferred tax) และกฎเกณฑ์เฉพาะอื่นๆ ของ GloBE ดังนั้น การผ่านเกณฑ์ Safe Harbour จึงไม่ได้เป็นการยืนยันว่าค่า GloBE ETR ที่คำนวณตามหลักเกณฑ์เต็มรูปแบบของเขตอำนาจภาษีนั้นจะยังคงสูงกว่าร้อยละ 15
บทสรุปคือ เสาหลักที่สอง (Pillar Two) ไม่ใช่แค่ภาษีขั้นต่ำร้อยละ 15 เท่านั้น การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างอัตราภาษีตามกฎหมายในประเทศไทย การคำนวณ GloBE ETR ข้อกำหนดภาษีรอตัดบัญชี (Deferred Tax) และกฎเกณฑ์ Safe Harbour เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างมีประสิทธิภาพ
ฟอร์วิส มาร์สซาร์ ให้คำแนะนำแก่กลุ่มบริษัทข้ามชาติหลายแห่ง ตั้งแต่การระบุบริษัทที่อยู่ในขอบเขต การประเมิน Transitional CbCR Safe Harbour และการคำนวณภาษีส่วนเพิ่ม (Top-up Tax) รวมถึงการยื่นแบบรายงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ทางฟอร์วิส มาร์สซาร์ พบว่ากลุ่มบริษัทที่เริ่มเตรียมตัวล่วงหน้า จะมีความสามารถในการจัดการได้ดีกว่าในอนาคต และลดความเสี่ยงจากภาระภาษีที่ไม่คาดคิด และ แนะนำให้ทีมบัญชีภายในบริษัทที่อยู่ในข้อกำหนดของ Pillar Two พิจารณาจัดการในส่วนนี้อย่างรอบด้าน สำหรับช่วงที่เหลือของปี 2026
หากต้องการคำปรึกษา สามารถติดต่อ ทีมงาน Forvis Mazars มีผู้เชี่ยวชาญด้าน Pillar Two โดยเฉพาะทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศครอบคลุมทั่วโลก เพื่อสนับสนุนกลุ่ม MNE ในการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
สำหรับ- Forvis Mazars Thailand ติดต่อ:
คุณ ปรินทร์ ทรัพย์ไสวผล ผู้อำนวยการฝ่ายภาษีอากร – Parin.Supsavaipol@forvismazars.com
คุณ พีระ เจนการศึก ผู้เชี่ยวชาญภาษีอากรอาวุโส – Pera.Chenkarnsuek@forvismazars.com
