ท่ามกลางบรรยากาศเงียบสงบของผืนป่าตะวันตก ชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงบ้านสะเนพ่อง ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ยังคงยึดมั่นในรากเหง้าศรัทธา ร่วมกันสืบสาน “ประเพณีสงกรานต์กะเหรี่ยง” อันเก่าแก่กว่า 200 ปี แม้ปีนี้จำนวนผู้ร่วมงานจะลดลงจากผลกระทบราคาน้ำมันที่พุ่งสูงและหาซื้อยากในพื้นที่
ตั้งแต่เช้าตรู่ ชาวบ้านในชุดพื้นเมืองสีสันสดใสหลากเฉด ทั้งแดง ชมพู ฟ้า เหลือง และขาวบริสุทธิ์ ต่างพร้อมใจกันมารวมตัวใต้ต้นโพธิ์ใหญ่ภายในวัดสะเนพ่อง เพื่อประกอบพิธีตักบาตรตามความเชื่อโบราณที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน
“การค้ำต้นโพธิ์” คือหัวใจสำคัญของพิธี ชาวกะเหรี่ยงเชื่อว่าเป็นการค้ำชูพระพุทธศาสนา และเปรียบเสมือนการฝากชีวิตไว้กับธรรมชาติ เพื่อให้คุ้มครองดวงชะตา เสริมสิริมงคล และสะเดาะเคราะห์ภัยให้พ้นผ่านไป
หลังเสร็จพิธี ชาวบ้านเคลื่อนขบวนไปยังลำห้วยโรคี่ ด้านหลังวัด เพื่อประกอบพิธี “ขอขมาสะพาน” สะพานไม้ไผ่ที่ใช้สัญจรในชีวิตประจำวัน ทุกคนช่วยกันตักน้ำล้างสะพาน วางหิน ปะพรมด้วยน้ำขมิ้นส้มป่อย และจัดเครื่องสักการะ ก่อนที่เจ้าพิธีจะกล่าวคำขอขมาตามความเชื่อดั้งเดิม สะท้อนวิถีชีวิตที่ผูกพันกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง
ไฮไลต์สำคัญอยู่ในช่วงบ่าย เมื่อมีการอัญเชิญ “พระพุทธรัตนสังขละบุรี ศรีสุวรรณ” หรือ “พระแก้วขาว” พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง ออกจากศาลาประดิษฐาน มายังปะรำพิธีที่สร้างขึ้นจากไม้ไผ่และวัสดุธรรมชาติ เพื่อให้ประชาชนได้ร่วมสรงน้ำเพียงปีละครั้ง ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5
พระแก้วขาวองค์นี้ มีประวัติยาวนานนับตั้งแต่สมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานให้แก่พระยาศรีสุวรรณคีรี เพื่อเป็นขวัญกำลังใจแก่ชาวกะเหรี่ยงในพื้นที่ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ก่อนจะกลายเป็นศูนย์รวมศรัทธาของผู้คนในสังขละบุรีมาจนถึงปัจจุบัน
แม้จำนวนผู้ร่วมงานปีนี้จะลดลงอย่างเห็นได้ชัด แต่บรรยากาศแห่งศรัทธายังคงเข้มข้นไม่เปลี่ยนแปลง เสียงสวดมนต์ กลิ่นธูป และภาพรอยยิ้มของผู้คน สะท้อนให้เห็นว่า “คุณค่าทางจิตวิญญาณ” ยังคงยืนหยัดเหนือข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ
พิธีปิดท้ายของวัน คือการสรงน้ำพระสงฆ์ โดยใช้รางไม้ไผ่ต่อยาวไปยังซุ้มอาบน้ำ ผู้ร่วมพิธีต่างทยอยเทน้ำหอมลงรางอย่างสงบสำรวม ท่ามกลางบรรยากาศเรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยความศักดิ์สิทธิ์
นี่ไม่ใช่เพียงเทศกาลสงกรานต์ หากแต่เป็น “ลมหายใจของวัฒนธรรม” ที่ยังคงเต้นอยู่ในหัวใจของชุมชนเล็กๆ กลางผืนป่าใหญ่…แม้โลกภายนอกจะเปลี่ยนไปเพียงใด ศรัทธาแห่งสะเนพ่องก็ไม่เคยเลือนหาย
ข่าว/ภาพ : ปรีชา ไหลวารินทร์ ผู้สื่อข่าวจังหวัดกาญจนบุรี
.
